Thema
Bijzondere natuur ontstaat uit een combinatie van bodem, water, wind, zout, beheer en tijd. Noord-Holland heeft op korte afstand uitzonderlijk verschillende leefgebieden: van natte duinvalleien en wadplaten tot laagveenplassen en stadsrandwildernis. Iedere plek heeft eigen soorten en een eigen beste seizoen. Deze themapagina helpt je natuurgebieden in Noord-Holland te kiezen op landschap, soorten en tijd van het jaar. De maandinformatie op de detailpagina’s geeft richting, maar wilde natuur blijft afhankelijk van weer, waterstand en toeval.
12 plekken
De rijkdom van Noord-Holland zit vaak in overgangen. Droog duin grenst aan een natte vallei, zoet water aan brak gebied en open grasland aan riet of struweel. Juist langs zulke grenzen vinden veel planten, vogels en insecten voedsel, beschutting en broedruimte.
Een klein gebied kan daardoor opvallend veel soorten herbergen. Wie alleen het midden van een landschap bekijkt, mist vaak de meest waardevolle randen. Let daarom op overgangen in hoogte, vocht, begroeiing en bodem.
Veel gebieden zouden zonder beheer snel veranderen. Maaien, plaggen, begrazing, waterpeilbeheer en het afsluiten van broedgebieden houden kwetsbare omstandigheden in stand. Dat maakt natuur niet minder echt. Het laat juist zien dat zeldzame soorten vaak afhankelijk zijn van zorgvuldig gekozen ingrepen in een landschap dat al eeuwen door mensen wordt beïnvloed.
Grazende dieren, gemaaide percelen, stuwen en tijdelijke hekken zijn daarom geen verstoring van het verhaal, maar onderdeel ervan. Ze laten zien hoe natuurbeheer de omstandigheden bewaart waarvan kwetsbare soorten afhankelijk zijn.
Foto: Willem Reinier de Jong
Credit: Foto: Willem Reinier de Jong / Nederland Onder Je Voeten
Licentie: All rights reserved
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Zandvoort, Bloemendaal en Noordwijk
Tussen Zandvoort en Noordwijk liggen de Amsterdamse Waterleidingduinen: een uitgestrekt duinlandschap van open zand, bloemrijke graslanden, vochtige valleien, struweel, bos en lange watergeulen. Sinds 1853 wor…
Bekijk deze plek
Foto: Michielverbeek
Credit: Foto: Michielverbeek, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Licentie: CC BY-SA 3.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Den Helder en Hollands Kroon
Tussen Den Helder en het voormalige eiland Wieringen ligt Balgzand, een uitgestrekt landschap van wadplaten, geulen, kwelders en zilte graslanden. Bij laagwater verspreiden duizenden vogels zich over het droog…
Bekijk deze plek
Foto: Marion Golsteijn
Credit: Foto: Marion Golsteijn, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Amsterdam
Tussen Sloterdijk en Halfweg ligt De Lange Bretten, een langgerekte stadswildernis van riet, struweel, water, modderpaden en open grasland. Spoorlijnen, havenranden en woonwijken blijven dichtbij, maar tussen…
Bekijk deze plek
Foto: Txllxt TxllxT
Credit: Foto: Txllxt TxllxT, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Texel
Tussen De Koog en De Slufter ligt De Muy: een jong duingebied met steile hellingen, een langgerekte natte vallei, graslanden, de Muyplas en het donkere dennenbosje Oorlogsschip. Anders dan in De Slufter werd d…
Bekijk deze plek
Foto: Rasbak
Credit: Foto: Rasbak, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Licentie: CC BY-SA 3.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Texel
Aan de noordwestkant van Texel ligt De Slufter, een zeldzame kwelder die via een geul en een vertakt stelsel van kreken rechtstreeks met de Noordzee is verbonden. Bij hoogwater dringt zeewater diep tussen de d…
Bekijk deze plek
Foto: Milliped
Credit: Foto: Milliped, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Diemen
Aan de oostrand van Amsterdam ligt De Vijfhoek, ook bekend als de Diemer Vijfhoek of het PEN-eiland. Het natuurgebied ontstond rond 1970 op bagger en opgespoten grond in het IJmeer. In enkele tientallen jaren…
Bekijk deze plek
Foto: Dqfn13
Credit: Foto: Dqfn13, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Alkmaar
Tussen De Rijp, Schermerhorn, Grootschermer en Noordeinde ligt de Eilandspolder: een eeuwenoud laagveenlandschap van smalle graslanden, sloten, rietkragen en kleine meren. Het oude veeneiland ligt hoger dan de…
Bekijk deze plek
Foto: Maarten Sepp
Credit: Foto: Maarten Sepp, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Licentie: CC BY-SA 3.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Landsmeer
Tussen Landsmeer, Den Ilp, Ilpendam en het Noordhollandsch Kanaal ligt het Ilperveld: een waterrijk laagveenlandschap met lange sloten, rietlanden, natte graslanden, trilvenen en honderden smalle veeneilanden…
Bekijk deze plek
Foto: Rijkswaterstaat
Credit: Bron: Beeldbank Rijkswaterstaat, Rijkswaterstaat, via Wikimedia Commons. Bronvermelding Rijkswaterstaat verplicht.
Licentie: Attribution only – Rijkswaterstaat
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Gooise Meren
Tussen Amsterdam, Hilversum, Weesp en Naarden ligt het Naardermeer: een natuurlijk meer met helder water, uitgestrekte rietlanden, moerasbos en drassige graslanden. Het gebied werd meermaals bedreigd door droo…
Bekijk deze plek
Foto: FrDr
Credit: Foto: FrDr, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Bergen
Bij Schoorl ligt een van de breedste en hoogste duingebieden van Nederland. De Schoorlse Duinen bestaan uit open zand, steile duinruggen, heide, dennenbos en vochtige duinvalleien. Juist de overgangen tussen d…
Bekijk deze plek
Foto: Wolk
Credit: Foto: Wolk, via Wikimedia Commons, publiek domein
Licentie: Public domain
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Wormerland
Tussen Wormer, Jisp, Neck en Oostknollendam ligt het Wormer- en Jisperveld: een uitgestrekt laagveenlandschap waarin water de wegen vervangt. Duizenden smalle graslandpercelen liggen als groene eilanden tussen…
Bekijk deze plek
Foto: MatsAlkmaar
Credit: Foto: MatsAlkmaar, via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Licentie: CC BY-SA 4.0
Bewerking: Geen wijzigingen.
Bijzondere natuur
Schagen
Achter de duinen ten zuiden van Callantsoog ligt het Zwanenwater, een vrijwel ongeschonden landschap met twee grote natuurlijke duinmeren, brede riet- en moeraszones, vochtige valleien, heide en open zand. Lep…
Bekijk deze plekDe natuurgebieden van Noord-Holland verschillen sterk. Texel en de kust bieden duinen, kwelders en wadplaten. In het binnenland liggen laagveenplassen, rietlanden en weidevogelgebieden. Rond steden ontstaan weer andere vormen van natuur, vaak op voormalige industrie- of infrastructuurterreinen.
Ieder landschap vraagt een andere manier van kijken. Aan de kust spelen wind, zout en getij een grote rol. In veengebieden zijn waterpeil en beheer bepalend. In stadsrandnatuur gaat het vaak om spontane ontwikkeling, rust en verbinding tussen versnipperde gebieden.
Dezelfde plek kan per maand volledig anders zijn. Voorjaarszang, orchideeënbloei, broedkolonies, trekvogels en winterse roofvogels volgen elk hun eigen kalender. Gebruik de maandinformatie op de detailpagina’s als richtlijn, maar verwacht geen garantie.
Ga vroeg of laat op de dag wanneer je rust en dieren wilt zien. Blijf op de paden, houd afstand en respecteer tijdelijke afsluitingen. Wilde natuur blijft afhankelijk van weer, waterstand en toeval. Juist die onvoorspelbaarheid maakt ieder bezoek anders.
Concrete voorbeelden zijn De Muy en de Slufter op Texel, Balgzand, het Naardermeer, de Amsterdamse Waterleidingduinen en het Wormer- en Jisperveld. Zij lopen uiteen van duinvalleien en wadplaten tot laagveen, rietland en weidevogelgebied.
Verder ontdekken: